Natomiast pszczoły zdaje się nie przepadają na prądem. Potwierdzają to badania wpływu pól elektrycznych na pszczoły. Problem ten ciekawi szczególnie pszczelarzy ustawiających swoje pasieki w pobliżu linii przesyłowych WN. Według badaczy problemu, pszczoły są wrażliwe na samo pole, jak i szoki powodowane przez indukowane na ich ciałach ładunki elektryczne. Zaobserwowano, że już słabe pola elektromagnetyczne wywołują u pszczół agresję. U pszczół poddanych wpływowi pól elektrycznych generowanych przez prąd zmienny niskich częstotliwości zaobserwowano także wzrost zużycia tlenu, większy apetyt. Pszczoły żyjące w zbyt wysokim polu elektrycznym roją się intensywniej i wykazują chęć ucieczki. Obserwuje się wzmożone i nietypowe kitowanie w ulach narażonych na zbyt duże pole elektryczne. Zwiększenie natężenie pola elektrycznego powoduje w pszczelej rodzinie zwiększoną produkcję ciepła. Przy wysokich wartości pola natężenia elektrycznego pszczoły zaczynają walczyć ze sobą, żądląc się nawzajem. Jednak grupy pszczół trzymane w polu elektrycznym o małym natężeniu miały po 25 dniach normalną masę ciała.
W Polsce standardy bezpiecznych odległości, ustalonych wokół napowietrznych linii przesyłowych prądu wysokiego napięcia dla ludzi i zwierząt mogą zatem obowiązywać również pszczoły. Z zastrzeżeniem, że wymogi dla pszczół są wyższe. Fakt, że nawet w odległości 150 m od linii wysokiego napięcia pole elektryczne wciąż utrzymuje zbyt wysoką wartość, zimowanie pszczelich rodzin zbyt blisko linii wysokiego napięcia może być dla rojów szkodliwe. Szczególnie, kiedy w powietrzu utrzymuje się wysoka wilgotność.
Popularity: 1% [?]
W świecie natury są miłośnicy pola elektrycznego. Naukowcy zbadali, że mrówki ogniowe występujące w Ameryce Północnej w jej południowych stanach kochają pole elektryczne, do którego z niewiadomych przyczyn ciągną, jak ćmy do światła. Mrówki, kiedy dostaną się do wnętrza urządzeń elektrycznych, mogą spowodować zwarcie. Wystarczy, że w oprawce nie ma żarówki. Owady dostają się do środka i wywołują zwarcie. Przestają wówczas działać urządzenia elektryczne, a jednocześnie może to być przyczyną chociażby pożaru. Dużo kłopotów sprawiają mrówki, które dostały się sygnalizatorów, kierujących ruchem ulicznym, powodując spięcie. Mrówki ogniowe powodowały nawet zniszczenia na lotniskach, gdzie przerwy w dostawie prądu oznaczały tragedię wielu tysięcy ludzi. Na szczęście nie dotyczy to naszych rodzimych mrówek.
Popularity: 1% [?]
Rekin to kolejna ciekawa ryba z elektrycznym wyposażeniem. Ryby te posiadają w mózgu specjalne komórki, dzięki którym są w stanie wykryć pole elektryczne generowane przez inne stworzenia. Zmysł ten jest tak u rekinów rozwinięty, że są one w stanie zlokalizować ryby ukryte w piasku i to tylko na podstawie minimalnych impulsów elektrycznych, powstających w mięśniach tych ryb. Oprócz bowiem pięciu podstawowych znanych nam zmysłów rekiny posiadają jeszcze dwa niezwykłe sposoby postrzegania otaczającego je świata. Są to zmysł mechaniczny i zmysł elektryczny. Zmysł mechaniczny, zlokalizowany głównie w linii nabocznej, pozwala rekinom odbierać drgania z otaczającego je środowiska, nawet ze znacznych odległości. Zmysł elektryczny, związany ze znajdującym się w skórze głowy narządami ampułkowatymi, pozwala rekinom rejestrować nawet bardzo słabe pola elektryczne, emitowane przez organizmy żywe. Zmysł elektryczny jest też niezwykle przydatnym i sprawnym narzędziem nawigacyjnym. Ale to już typowe dla wielu, jeśli nie dla wszystkich ryb. O czym już pisałem.
Popularity: 1% [?]
Dziobak żyje tylko w Australii. To zdumiewające zwierzę stanowiło dla zoologów zagadkę. Nie bardzo wiedzieli jak je zaklasyfikować. Bo zauważcie sami, składa jaja, ale małe karmi piersią. Pokryte jest pięknym futrem, ale ma kaczy dziób. Szkieletem przypomina zmiennocieplne gady, a jest jednak stałocieplny. Ta mieszanka różnych wydawałoby się sprzecznych cech uzupełniona jest dodatkowo typowo rybim zmysłem elektrycznym, czym stanowi wyjątek wśród ssaków. Dziób dziobaka jest gęsto unerwiony, a na jego powierzchni występują bardzo czułe receptory, odbierające aktywność elektryczną ryb, znajdujących się w pobliżu. Do upolowania zdobyczy dziobaki nie potrzebują ani wzroku, ani węchu. Ten wyjątkowy zmysł pozwala dziobakom również na odnalezienie drogi w nocy, czy też bezbłędną orientację w mętnej wodzie.
Popularity: 1% [?]
Każde zwierzę, od dżdżownicy do człowieka, wytwarza prąd elektryczny, ale u wszystkich, oprócz ryb elektrycznych, pozostaje to zjawiskiem wewnętrznym. Znanych jest około czterdziestu gatunków ryb elektrycznych, czyli takich które wytwarzają prąd na zewnątrz. Węgorz elektryczny nie należy zatem do wyjątków. Ale jedynie on i płaszczka drętwa mają opinię “elektrycznych”, bo potrafią poważnie zaszkodzić większym zwierzętom i człowiekowi. Reszta rybich prądotwórców jest nieszkodliwa.
Niesamowite właściwości elektrycznego węgorza biorą się stąd, że posiada on wiele specjalnych komórek – stanowiących ponad połowę masy jego ciała – wytwarzających prąd elektryczny. Ma ich znacznie więcej niż jakakolwiek inna ryba. Każda komórka elektryczna wytwarza niewielkie napięcie, bo tylko 1/10 wolta. Komórki elektryczne jednak połączone są w stosy, leżą jedna za drugą w ciasnym rzędzie i są połączone równolegle. Natężenie i napięcie dodaje się i uwalnia w formie wyładowań pod kontrolą centralnego układu nerwowego. Mimo swojej ogromnej mocy, węgorz nie mógłby rozświetlić żarówki ani nawet diody, ponieważ każde wyładowanie trwa tylko 2/1000 sekundy. Żarówka musi się nagrzewać 1/23 razy dłużej, by zacząć świecić, a ludzkie oko potrzebuje 50 ms, aby zobaczyć błysk.
Elektryczna broń u ryb ma za sobą długą historię. Odnalezione skamieniałe ryby, których tkanki są na pierwszy rzut oka takie same jak tkanka elektryczna współczesnego węgorza elektrycznego sugerują, że zdolność do wytwarzania prądu jest bardzo starym i wciąż rozwijanym rybim patentem.
Popularity: 1% [?]
Ryba zwana elektrycznym węgorzem electrophorus electricus to z całą pewnością najpotężniejsza i najniebezpieczniejsza znana ryba “elektryczna”. Wbrew nazwie nie należy ona jednak do rodziny węgorzy. Nie ma opływowych kształtów naszego węgorza i jego krewniaków. Ale za to potrafi wytworzyć wstrząs elektryczny wystarczająco silny, by ogłuszyć człowieka. Jako młoda ryba węgorz nie wytwarza wystarczająco silnego prądu, aby posługiwać się nim w celach obronnych czy do zdobywania pożywienia. Wraz z wiekiem, kiedy rośnie i kiedy osiąga metr, potrafi generować pole o wysokim natężeniu i napięciu. Umiejętności te rosną wraz z wiekiem. Swych zdolności elektrycznych używa do nawigacji, zlokalizowania i uśmiercenia zdobyczy, a także rzadziej do samoobrony. Dorosły węgorz elektryczny potrafi wytworzyć wyładowanie o napięciu ponad 550 woltów przy natężeniu jednego ampera, przy czym wyładowania następują jedno po drugim 400 razy na sekundę. Węgorz jak sie zaweźmie może wytwarzać takie impulsy przez kilka dni, choć z ich upływem spada ich częstotliwość.
Węgorz jest wrażliwy na prąd elektryczny, ale nie szkodzą mu wyładowania własne, ani innych węgorzy. Kiedy jeden z węgorzy użyje prądu, inne osobniki z sąsiedztwa podpływają w to miejsce. Jednocześnie poruszająca się ryba wytwarza serię słabych wyładowań, które służą do lokalizacji obiektów w otoczeniu. Elektronawigacja to cecha wielu gatunków ryb.
Popularity: 1% [?]
Najbardziej znanym jednak gatunkiem ryby stosującej elektryczność są węgorze i sumy elektryczne. Ryby te nie tylko wykorzystują wytwarzane przez siebie pole elektryczne do orientacji w terenie i komunikowaniu się, ale także stosują prąd jako broń. Sum elektryczny występuje w Afryce na obszarach od Nilu do rzek Niger i Zambezi. Może on wytwarzać napięcie elektryczne osiągające 350 V, którym ogłusza ofiary. Łatwo się więc domyśleć, że wejście do wody w pobliżu “rozgniewanego” suma może skończyć sie tragicznie. Afrykański sum elektryczny nie jest spokrewniony z elektrycznym węgorzem. Oba gatunki żyją w zupełnej izolacji.
Popularity: 1% [?]
Samce rywalizujące o samicę przystępują do walki chwytając się szczękami i wysyłają elektryczne sygnały, trwając tak nawet kilka godzin. Przegrywający samiec na znak poddania się przerywa wysyłanie impulsów. Zwycięzca zyskuje wyłączność zapładniania jaj składanych przez samice.
Zwycięski samiec przystępują teraz do zalotów. W ramach tych zalotów samiec wysyła do samicy elektryczna serenadę. Są nią impulsy o częstości 60 – 80 na minutę, co pobudza samicę do składania jaj. Po złożeniu jaj samica zaprasza samca impulsem elektrycznym do zapłodnienia ikry. Niektóre inne samice próbują wykorzystać mleczko dominującego samca i podrzucają swoje jajeczka do ikry wybranki samca. Zachowują jednak przy tym “ciszę” elektryczną.
Popularity: 1% [?]
Najbardziej znanym przykładem są tak zwane elektryczne ryby. Dzięki wytwarzanemu polu elektrycznemu te, żyjące na ogół w mętnych wodach i prowadzące nocny tryb życia stworzenia lepiej orientują się w otoczeniu. Zmysł elektryczny zastępuje im wzrok i słuch. Dzięki zmysłowi pola elektrycznego docierają do celu, odnajdują zdobycz i porozumiewają się między sobą. Wytwarzane przez nie zmiany natężenia tego pola rozpoznają ryby własnego gatunku, oceniają ich wielkość, płeć oraz nawet wiek.
Ta umiejętność komunikowania się, chciałoby się powiedzieć za pomocą radia, u niektórych gatunków wpływa na wykształcanie społeczności i wewnętrznej hierarchii. Dominujący samiec wysyła sygnały o skrajnej częstości, u jednych gatunków najwyższej, u innych gatunków najniższej. Stosownie do tego reagują samice. Samica najwyższa w hierarchii odpowiada sygnałami na drugim krańcu skali częstości. Odpowiadanie tą samą częstością służy rywalizacji i jest przejawem agresji.
Popularity: 1% [?]
Letnie miesiące prowokują do zajmowania się lajtowymi tematami. Bliższy o tej porze roku kontakt z naturą może być powodem do zainteresowania się ciekawymi zwierzętami. Nawet nazwa „kanikuła”, czyli lato zawiera w nazwie psa (kanis). A ponieważ blog jest “elektryczny” chyba oczywistym będzie temat “elektryczne zwierzęta”. I nie chodzi o popularne japońskie zabawki popiskujące, że chcą jeść czy wyjść na spacer. Nie mam na myśli także elektrycznego pastucha ani także elektrycznej obroży do tresowania swojego psa. Chcę zająć się zwierzętami wyposażonymi w “elektryczne” zmysły i umiejętności.
Popularity: 1% [?]
traffo
rotor
anoda
gooroo